Hasan Çelik/New York
New York’ta 25 Mart 1911’de meydana gelen ve 146 işçinin yaşamını yitirdiği Triangle Shirtwaist Fabrikası yangını, 115. yıldönümünde anıldı. Çarşamba günü, olayın gerçekleştiği Brown Binası (eski Asch Binası) önünde yaklaşık 400 kişi toplandı.
Anma törenine Workers United, SEIU, UFT, AFL-CIO ve diğer sendika üyeleri, NYFD ve NYPD yetkilileri, şehir ve eyalet liderleri ile Remember the Triangle Fire Coalition katıldı. Etkinlik, trajedinin hatırlanması ve işçi güvenliğinin önemine dikkat çekilmesi amacıyla düzenlendi.
Katılımcılar, ölen işçilerin isimlerinin okunduğu anma töreninde sembolik tişörtleri dalgalandırdı, beyaz çiçekler bıraktı ve itfaiye merdivenlerinin gökyüzüne yükselmesini izledi. SEIU Genel Sekreteri Edgar Romney, “Her bir kurbanı anmak için buradayız” dedi.
Amerikan Öğretmenler Federasyonu Başkanı Randi Weingarten, yangının işçi hareketi ve sendikaların kuruluşu üzerindeki etkisini vurguladı: “O gün dünyayı değiştirdi. Daha iyi bir yaşam için uzun bir mücadelenin başlangıcı oldu.”

New York Şehri Merkez İşçi Konseyi Başkanı Brendan Griffith, yangının önlenebilir bir trajedi olduğunu belirterek, kilitli kapılar, yetersiz yangın merdivenleri ve işçi güvenliğine kayıtsız yaklaşımın 146 cana mal olduğunu söyledi. Griffith, yangının ardından işçi hakları ve güvenlik önlemlerine yönelik reformların başladığını ifade etti.
Yangın, 1911’de 500’den fazla çalışanın bulunduğu fabrikada çıktı. Binanın arka kapısının kilitli olması ve yangın merdivenlerinin çökmesi nedeniyle çok sayıda işçi mahsur kaldı. Ölenlerin çoğu, alevlerden kaçmak için binadan atlamak zorunda kaldı.
Yangın, Triangle Fabrikası’ndaki işçilerin 1909 grevinden iki yıl sonra meydana gelmiş, göçmen kadın işçilerin daha güvenli koşullar talebiyle örgütlenmesinin önemini göstermişti. Fabrika sahipleri, dava sonucunda beraat etti ve kurban ailelerine kişi başı 75 dolar tazminat ödendi.
Yangının etkisi uzun sürdü:
- İşçi güvenliği yasaları ve yangın yönetmelikleri oluşturuldu.
- Uluslararası Kadın Giyim İşçileri Sendikası dahil çok sayıda sendika kuruldu.
- NYPD Yangın Önleme Bürosu kuruldu ve yeni bina yönetmelikleri yürürlüğe girdi.
New York Eyaleti Çalışma Komiseri Roberta Reardon, anma töreninde yaptığı açıklamada, yangının işçi güvenliği kültürünü değiştirdiğini belirtti. Valilik, 2025 Haziran’ını İşçi Güvenliği Ayı ilan ederek Perakende İşçi Güvenliği Yasası, Moda İşçisi Yasası ve Depo İşçisi Yaralanmalarını Azaltma Programı gibi yeni güvenlik yasalarını yürürlüğe koydu.
Reardon, “Bu yasalar, her zamankinden daha fazla işçiyi korumak için önemli güvenceler sağlıyor” dedi.
Triangle Shirtwaist Yangını, hem New York hem de ABD genelinde işçi hakları ve güvenliği açısından dönüm noktası olarak kabul ediliyor.
