Hasan Çelik/Türk USA News
Amerika Birleşik Devletleri, dünyanın en büyük ve en çeşitli Müslüman topluluklarından birine ev sahipliği yapıyor. Farklı etnik kökenlerden ve kültürlerden milyonlarca Müslüman, ülkenin dört bir yanında camiler, mescitler ve İslami kültür merkezlerinde ibadetlerini yerine getiriyor.
Son yıllarda Müslüman nüfusundaki artış, göç hareketleri ve Amerikan Müslümanlarının oluşturduğu güçlü toplumsal yapı sayesinde ülkedeki cami ve İslami merkezlerin sayısı da dikkat çekici şekilde yükselmeye devam ediyor.
ABD Genelinde Cami Sayısı 2.769’a Ulaştı
ABD’de yapılan kapsamlı araştırmalara göre ülkede faaliyet gösteren cami, mescit ve İslami ibadet merkezlerinin sayısının yaklaşık 2.769 olduğu belirtiliyor.
The American Mosque araştırması ile Amerikan Müslüman kuruluşlarının verilerine göre;
● ABD genelinde 2.700’ün üzerinde cami ve İslami merkez bulunuyor.
● Son 10 yılda cami sayısı yüzde 31 oranında arttı.
● Ortalama her yıl onlarca yeni cami ve İslami merkez ibadete açılıyor.
● Camiler yalnızca ibadet edilen mekânlar değil; aynı zamanda eğitim, sosyal yardım, kültürel etkinlikler ve gençlik faaliyetlerinin yürütüldüğü toplum merkezleri olarak hizmet veriyor.
Cami Sayısındaki Artışın Nedenleri
ABD’de cami sayısının artmasının başlıca nedenleri şöyle sıralanıyor:
● Müslüman nüfusun düzenli şekilde artması
● Göçmen topluluklarının büyümesi
● Yeni nesil Amerikan Müslümanlarının kurumsallaşması
● Üniversite kampüslerinde oluşan Müslüman öğrenci toplulukları
● Yerel Müslüman derneklerinin kendi ibadet merkezlerini inşa etmeleri
● Sosyal hizmet ve eğitim faaliyetlerinin genişlemesi
ABD’de Camilerin Yoğunlaştığı Eyaletler
Müslüman nüfusun en yoğun olduğu eyaletler aynı zamanda en fazla cami ve İslami merkezin bulunduğu bölgeler olarak öne çıkıyor.
Kaliforniya
Kaliforniya, ABD’de en fazla Müslüman nüfusa sahip eyaletlerden biri konumunda bulunuyor.
Eyalette yaklaşık 300’ün üzerinde cami ve İslami merkez faaliyet gösteriyor.
Başlıca yoğunluk bölgeleri şunlar:
Los Angeles, Orange County, Irvine, Anaheim, San Diego, Riverside,San Francisco Bay Area, Sacramento, Fremont, San Jose.
Öne çıkan camiler arasında King Fahad Mosque ile Islamic Center of San Diego yer alıyor.
Kaliforniya’daki birçok cami aynı zamanda okul, Kur’an kursu, gençlik merkezi ve sosyal yardım kuruluşu olarak da faaliyet gösteriyor.
New York Eyaleti ve New York Şehri
New York, Amerika’nın en büyük Müslüman topluluklarından birine sahip.
New York metropolitan bölgesinde yaklaşık 275 ila 300 arasında cami ve mescit bulunuyor.
İlçelere göre dağılım şöyle:
● Brooklyn: Yaklaşık 100 cami ve İslam merkezi
● Queens: Yaklaşık 100 cami ve İslam merkezi
● Bronx: Yaklaşık 50 cami
● Manhattan: Çok sayıda tarihi ve modern cami
● Staten Island: Daha küçük ölçekli camiler ve mescitler
Brooklyn ve Queens; Türk, Arap, Pakistanlı, Bangladeşli, Boşnak, Afrikalı ve Orta Asyalı Müslüman topluluklarının yoğun olarak yaşadığı bölgeler arasında yer alıyor.
Ramazan ayında New York’taki camiler her gün binlerce kişiye iftar verirken, hafta sonlarında dini eğitim programları da düzenliyor.
New Jersey
New Jersey, ABD’nin en yoğun Müslüman nüfuslarından birine ev sahipliği yapıyor.
Eyalette yaklaşık 150 ila 176 arasında cami ve mescit faaliyet gösteriyor.
En yoğun şehirler şunlar:
Paterson, Jersey City, Newark, Clifton, Passaic, Edison, Parsippany, Burlington, Monroeville
Özellikle Paterson, Türk, Arap ve Güney Asyalı Müslüman nüfusuyla öne çıkıyor.
Türk toplumunun yoğun yaşadığı bölgelerde faaliyet gösteren Türk derneklerine bağlı camiler ve kültür merkezleri önemli sosyal görevler üstleniyor.
Pensilvanya
Pensilvanya’da güncel veriler ve rehber kayıtlarına göre yaklaşık 112 ila 144 arasında cami ve İslami merkez bulunuyor.
Bu ibadethanelerin önemli bir bölümü Philadelphia ve Pittsburgh başta olmak üzere Harrisburg, Levittown, Allentown ve York gibi şehirlerde faaliyet gösteriyor.
Florida
Florida’da yaklaşık 118 ila 120 cami ve İslami merkez bulunuyor.
Başlıca şehirler:
Miami, Orlando, Tampa, Jacksonville, Fort Lauderdale, Kissimmee.
Öne çıkan merkezler arasında Islamic Center of Greater Miami ile Bait-ul-Aafiyat Mosque yer alıyor.
Florida’daki camiler özellikle Ramazan ayında yoğun sosyal yardım programları düzenlerken, doğal afet dönemlerinde yardım koordinasyon merkezi olarak da hizmet veriyor.
Amerika’nın Başkenti Washington D.C.
Washington D.C. sınırları içerisinde bağımsız bina statüsünde faaliyet gösteren yaklaşık 7 büyük cami ve İslam merkezi bulunuyor.
Bunlara ek olarak çok sayıda küçük mescit ve üniversite ibadet alanı da hizmet veriyor.
Islamic Center of Washington
● 1957 yılında açıldı.
● Embassy Row (Massachusetts Avenue) üzerinde bulunuyor.
● ABD’nin en eski ve en sembolik camilerinden biri olarak kabul ediliyor.
● Çok sayıda devlet başkanı, diplomat ve yabancı heyet tarafından ziyaret edildi.
● ABD’deki İslam mimarisinin en önemli örneklerinden biri olarak gösteriliyor.
Diyanet Center of America
Washington D.C.’nin hemen dışında, Maryland eyaletinin Lanham kentinde yer alan merkez;
● Osmanlı mimarisine uygun olarak inşa edildi.
● Çift minareli yapısıyla dikkat çekiyor.
● Amerika’daki en büyük Türk-İslam külliyelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Merkez bünyesinde;
Büyük cami, Konferans salonları, Misafirhane, Eğitim merkezleri, Kütüphane, Türk kültür merkezi ve Sosyal etkinlik alanları bulunuyor.
Amerika Diyanet Merkezi, ABD’deki Türk toplumunun en önemli dini ve kültürel merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor.
ABD’de Diyanet İşleri Başkanlığına Bağlı 37 Cami ve Dernek Hizmet Veriyor
Amerika Birleşik Devletleri’nde Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı 37 cami ve dernek statüsünde faaliyet gösteren kuruluş bulunuyor.
Bu yapıların merkezi, açık kaynaklara göre Maryland eyaletinin Lanham kentinde bulunan Amerika Diyanet Merkezi olarak öne çıkıyor.
Yaklaşık 16. yüzyıl Osmanlı mimarisinden esinlenerek inşa edilen külliye; camisi, kültür merkezi, eğitim alanları ve sosyal tesisleriyle ABD’deki Diyanet teşkilatının ana merkezi olarak hizmet veriyor.
Diyanet’e bağlı diğer cami ve dernekler ise ülkenin farklı eyaletlerine yayılmış durumda bulunuyor.
Bunlar arasında California’daki Ertuğrul Gazi Camisi başta olmak üzere birçok yerel cami ve dernek, bulundukları bölgelerde ibadet hizmetlerinin yanı sıra dini eğitim, kültürel etkinlikler ve sosyal dayanışma faaliyetleri yürütüyor.
ABD genelindeki bu 37 cami ve dernek, Türk toplumunun dini ve kültürel ihtiyaçlarına hizmet verirken aynı zamanda farklı toplum kesimleriyle diyalog ve kültürel etkileşime de katkı sağlamayı amaçlıyor.
ABD Camilerinin Toplumsal Rolü
Amerika’daki camiler yalnızca namaz kılınan ibadethaneler değil; aynı zamanda birçok sosyal hizmetin yürütüldüğü merkezler olarak faaliyet gösteriyor.
Bunlar arasında;
Kur’an kursları, Hafta sonu İslam okulları, Gençlik merkezleri, Kadın eğitim programları, İngilizce ve Arapça dil kursları, Gıda yardımı organizasyonları, Göçmen danışmanlığı, Hukuki destek programları, Afet yardım koordinasyonu, Kan bağışı kampanyaları, Kültürel festivaller, Dinler arası diyalog toplantıları yer alıyor.
ABD’deki Müslüman Toplumunun Yapısı
Amerikan Müslüman toplumu, dünyanın en çeşitli dini topluluklarından biri olarak gösteriliyor.
Camilerde ibadet eden Müslümanlar arasında;
Türkler, Araplar, Pakistanlılar, Hintliler, Bangladeşliler, Afganlar, Boşnaklar, Arnavutlar, Somalililer, Nijeryalılar, Endonezyalılar, Malezyalılar, İranlılar, Afrika kökenli Amerikalılar, İslamiyet’i sonradan kabul eden Amerikalılar aynı safta ibadet ediyor.
Yaklaşık 2.769 cami ve İslami merkez ile Amerika Birleşik Devletleri, İslam’ın Batı dünyasında en güçlü kurumsal yapılardan birine sahip ülkeler arasında yer alıyor.
Son on yılda cami sayısında yaşanan yüzde 31’lik artış, Müslüman toplumunun büyümesini ve kurumsallaşmasını ortaya koyuyor.
Kaliforniya, New York, New Jersey, Texas ve Florida gibi eyaletler yüzlerce cami ve İslam merkezine ev sahipliği yaparken, Washington D.C. bölgesi ise hem tarihi hem de diplomatik öneme sahip ibadethaneleriyle dikkat çekiyor.
Bugün ABD’deki camiler yalnızca ibadet edilen mekânlar değil; eğitim, kültür, sosyal dayanışma, yardım faaliyetleri ve toplumun farklı kesimlerini bir araya getiren önemli yaşam merkezleri olarak hizmet vermeye devam ediyor.

